برگ گزنه

امتیاز کاربران

ستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعالستاره غیر فعال
 

 

 
 
      
                                                برگ گزنه

 

مقدمه

گزنه گياهي است چند ساله از خانواده Urticaceae كه ارتفاع آن به يك متر مي رسد. پرزها و تارهاي مخروطي شكل كه گياه را پوشانيده چسبناك و گزنده است و پس از لمس آن ترشحات سوزاننده ايي از جنس اسيد فرميك وارد پوست مي شود كه ايجاد سوزش و خارش مي نمايد. نام علمي اين گياه Urtica dioica است اما در كتب طب سنتي به اسم انجره و نبات النار نيز شناخته مي شود. در انگليسي و فرانسه به ترتيب Nettle و Ortie ناميده مي شود. اين گياه به طور خودرو در مناطق شمال ايران و دامنه هاي البرز و ييلاقات اطراف تهران مي رويد [1]. بر اساس گزارشات ارائه شده در زير قسمتمفيد گياه براي ديابت اندام هوايي آناست.

 

تركيبات شيميايي

وجود تانن، اسيدفرميک، لسيتين (Lecithin)، و املاح معدني مفيد در گياه گزنه تاييد شده است. از سرشاخه هاي آن ماده ايي به نام اورتيسين (Urticine) گرفته مي شود [1].ترکيباتضد ديابتيمتعددي از جمله فلاونوييدهادربرگ هاي گزنه شناسايي شده اند [2].

 

اثرات بر ديابت

عصاره هاي مختلفي كه از اندام هوايي گياه گزنه تهيه شده توانسته است قند خون حيوانات ديابتي را كاهش دهد [7-3]. همچنين، اثر مشابهي در بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 گزارش شده است [3]. تركيبي از اين گياه شناسايي گرديده كه قادر است ترشح انسولين از لوزالمعده را هم در موش هاي صحرايي نرمال و هم ديابتي افزايش دهد [5]. گزارش شده است كه تجويز طولاني مدت گزنه تعداد سلول هاي سازنده انسولين را نيز افزايش مي دهد [7]. همچنين، اثرات مفيدي از گزنه بر ساختار سيستم عصبي حيوانات ديابتي مشاهده شده است [8].

 

مكانيسم اثر در ديابت:

-           مهار جذب گلوكز از ديواره روده [8،3،2].

-           افزايش تعداد سلول هاي بتا در لوزالمعده [7] و  تحريك ترشح انسولين از اين سلول ها [5].

 

ساير خواص درماني

گزنه اثرات مفيدي در درمان بزرگي پروستات [9]، فشار خون، روماتيسم مفاصل و حساسيت بيني [10] دارد.

 

روش مصرف

4-2 گرم از پودر برگ خشك شده گياه به صورت دم كرده 3 مرتبه در روز خورده شود [11].

 

عوارض جانبي

كشورهاي مختلف نظير فرانسه و آلمان مصرف خوراكي اندام هاي هوايي گياه از جمله برگ هاي آن را مجاز مي دانند [12]. با اين حال ممكن است در برخي افراد تحريكات گوارشي، واكنش هاي پوستي و كم ادراري مشاهده شود [13].

 

مصرف در بارداري و شيردهي

گزنه بر عادت ماهيانه تاثير گذاشته و رحم را تحريك مي كند. لذا مصرف آن در بارداري و شيردهي مجاز نيست [11].

 

تداخلات دارويي

-           اين گياه ميزان جذب داروهاي ادرار آور (ديورتيك) و داروهاي كاهنده ترشح اسيد معده را كاهش مي دهد.

-           گزنه حاوي اسيد تانيك است كه سبب كاهش جذب آهن از دستگاه گوارش مي شود.

-           اثرات آرامبخشي داروهاي ضد اضطراب و آرامبخش را افزايش مي دهد.

-      مصرف همزمان گزنه با داروهاي ضد تشنج احتمال افزايش عوارض آرامبخشي اين داروها را به دنبال دارد و يا ممكن است خطر بروز تشنج را افزايش دهد

-           گزنه حاوي ويتامين K است لذا با داروي وارفارين تداخل كرده و سبب كاهش INR مي شود [14].

-           انتظار مي رود كه مصرف همزمان اين گياه با ساير داروهاي ضد ديابت مانند انسولين و گليبن كلاميد قند خون را بيش از اندازه كاهش دهد.

 

 

منابع:

1-       مير حيدر، حسين. معارف گياهي: كاربرد گياهان در پيشگيري و درمان بيماريها. تهران: انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامي، 1373. ج.6 ص232-222.

2-       مبصري، مجيد؛ بهرامي، امير؛ ضرغامي، نصرت اله؛ علي عسكرزاده، اكبر؛ رحمتي، محمد؛ دل آذر، عباس و ديگران. اثر عصاره اندام هوايي گياه گزنه بر آزاد سازي انسولين و پپتيد-C از رده سلول هاي بتاي پانكراس موش صحرايي (RIN5F) و ميزان مصرف گلوكز توسط سلول هاي ماهيچه انسان. مجله غدد درون ريز و متابوليسم ايران، 1388؛ دوره 11، ش 6: ص. 7-721.

3-        Omar Said, Stephen Fulder, Khaled Khalil, Azaizeh H, Kassis E, Saad B. Maintaining  a physiological blood glucose level with ‘Glucolevel’, a combination of four anti-diabetes plants used in the traditional Arab herbal medicine. Evid Based Complement Alternat Med 2008; 5: 421-8.

4-       شهركي، محمد رضا؛ مير شكاري، حميده؛ شهركي، احمد رضا؛ شهركي، الهام؛ ديوبند، خداداد. بررسي اثر جوشانده گياه گزنه بر قند، انسولين و چربيهاي سرم در موش هاي صحرايي نر تغذيه شده با فروكتوز. افق دانش، 1387؛ دوره 14، ش 3: ص. 16-10.

5-        Farzami B, Ahmadvand D, Vardasbi S, Majin FJ, Khaghani SH. Induction of insulin secretion by a component of Urtica dioica leave extract in perifused Islets of Langerhans and its in vivo effects in normal and streptozotocin diabetic rats. J Ethnopharmacol 2003; 89: 47-53.

6-        Garjani A, Fatehi Azad F, Maleki N, Ranjdost S. Study of the hypoglycemic activity of the hydroalcohlic extract of urtica dioica in normal and diabetic rats. Pharm Sci 2005; 2: 65-9.

7-        Golalipour MJ, Khori V. The protective activity of Urtica dioica leaves on blood glucose concentration and beta-cells in streptozotocin-diabetic rats. Pak J Biol Sci 2007; 10: 1200-4.

8-        Jahanshahi M, Golalipour MJ, Afshar M. The effect of Urtica dioica extract on the number of astrocytes in the dentate gyrus of diabetic rats. Folia Morphol 2009; 68: 93-7.

9-        Krzeski T, Kazon M, Bordowski A, Witeska A, Kuczera J. Combined extracts of Urtica dioica and pygeum africanum in treatment of bening prostatic hyperplasia: double-blind comparison of two doses. Clin Ther 1993; 15: 1011-20.

10-    Miltman P. Randomized double blind study of freeze dried Urtica dioica in the treatment of allergic rhinitis. Planta Medica 1990; 56: 44-7.

11-    Barnes J, Anderson LA, Phillipson JD. Herbal medicines. 3th ed. London: Pharmaceutical Press; 2007. 452-5.

12-    اسمت، پيتر؛ كلر، كنستانتين؛ هانسل، رودولف؛ چاندلر، فرانك. عوارض جانبي داروهاي گياهي. ترجمه محسن تفقدي. چاپ سوم. مشهد: انتشارات دانشگاه علوم پزشكي مشهد، 1383. ج.2 ص. 167.

13-    Aronson JK. Meyler,s side effects of herbal medicines. Oxford: Elsevier, 2009: 225.

14-   بخردي، رضا. گياه درماني نوين. كاشان: شركت داروسازي باريج اسانس، 1383. ص. 69-247.

15-    Onal S, Timur S, Okutucu B, Zihnioglu F. Inhibition of alpha-glucosidase by aqueous extracts of some potent antidiabetic medicinal herbs. Prep Biochem Biotechnol 2005; 35: 29-36.

16-    Bnouham M, Merhfour FZ, Ziyyat A, Mekhfi H, Aziz M, Legssyer A. Antihyperglycemic activity of the aqueous extract of Urtica dioica. Fitoterapia 2003; 74: 677-81.

17-    Roman Ramos R, Alarcon-Aquilar F, Lara-Lemus A, Flores-Saenz JL. Hypoglycemic effect of plants used in Mexico as antidiabetics. Arch Med Res 1992; 23: 59-64.