• سال 95

منوی اصلی
اوقات شرعی
بازديدكنندگان
امروز: 149
ديروز:30
اين هفته: 414
هفته‌ي گذشته: 549
اين ماه: 1440
ماه گذشته: 3677
افراد آنلاين:1
اعضا ی آنلاین : 0
مهمان آنلاین : 1

برگ گزنه


 

 
 
      
                                                برگ گزنه

 

مقدمه

گزنه گياهي است چند ساله از خانواده Urticaceae كه ارتفاع آن به يك متر مي رسد. پرزها و تارهاي مخروطي شكل كه گياه را پوشانيده چسبناك و گزنده است و پس از لمس آن ترشحات سوزاننده ايي از جنس اسيد فرميك وارد پوست مي شود كه ايجاد سوزش و خارش مي نمايد. نام علمي اين گياه Urtica dioica است اما در كتب طب سنتي به اسم انجره و نبات النار نيز شناخته مي شود. در انگليسي و فرانسه به ترتيب Nettle و Ortie ناميده مي شود. اين گياه به طور خودرو در مناطق شمال ايران و دامنه هاي البرز و ييلاقات اطراف تهران مي رويد [1]. بر اساس گزارشات ارائه شده در زير قسمتمفيد گياه براي ديابت اندام هوايي آناست.

 

تركيبات شيميايي

وجود تانن، اسيدفرميک، لسيتين (Lecithin)، و املاح معدني مفيد در گياه گزنه تاييد شده است. از سرشاخه هاي آن ماده ايي به نام اورتيسين (Urticine) گرفته مي شود [1].ترکيباتضد ديابتيمتعددي از جمله فلاونوييدهادربرگ هاي گزنه شناسايي شده اند [2].

 

اثرات بر ديابت

عصاره هاي مختلفي كه از اندام هوايي گياه گزنه تهيه شده توانسته است قند خون حيوانات ديابتي را كاهش دهد [7-3]. همچنين، اثر مشابهي در بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 گزارش شده است [3]. تركيبي از اين گياه شناسايي گرديده كه قادر است ترشح انسولين از لوزالمعده را هم در موش هاي صحرايي نرمال و هم ديابتي افزايش دهد [5]. گزارش شده است كه تجويز طولاني مدت گزنه تعداد سلول هاي سازنده انسولين را نيز افزايش مي دهد [7]. همچنين، اثرات مفيدي از گزنه بر ساختار سيستم عصبي حيوانات ديابتي مشاهده شده است [8].

 

مكانيسم اثر در ديابت:

-           مهار جذب گلوكز از ديواره روده [8،3،2].

-           افزايش تعداد سلول هاي بتا در لوزالمعده [7] و  تحريك ترشح انسولين از اين سلول ها [5].

 

ساير خواص درماني

گزنه اثرات مفيدي در درمان بزرگي پروستات [9]، فشار خون، روماتيسم مفاصل و حساسيت بيني [10] دارد.

 

روش مصرف

4-2 گرم از پودر برگ خشك شده گياه به صورت دم كرده 3 مرتبه در روز خورده شود [11].

 

عوارض جانبي

كشورهاي مختلف نظير فرانسه و آلمان مصرف خوراكي اندام هاي هوايي گياه از جمله برگ هاي آن را مجاز مي دانند [12]. با اين حال ممكن است در برخي افراد تحريكات گوارشي، واكنش هاي پوستي و كم ادراري مشاهده شود [13].

 

مصرف در بارداري و شيردهي

گزنه بر عادت ماهيانه تاثير گذاشته و رحم را تحريك مي كند. لذا مصرف آن در بارداري و شيردهي مجاز نيست [11].

 

تداخلات دارويي

-           اين گياه ميزان جذب داروهاي ادرار آور (ديورتيك) و داروهاي كاهنده ترشح اسيد معده را كاهش مي دهد.

-           گزنه حاوي اسيد تانيك است كه سبب كاهش جذب آهن از دستگاه گوارش مي شود.

-           اثرات آرامبخشي داروهاي ضد اضطراب و آرامبخش را افزايش مي دهد.

-      مصرف همزمان گزنه با داروهاي ضد تشنج احتمال افزايش عوارض آرامبخشي اين داروها را به دنبال دارد و يا ممكن است خطر بروز تشنج را افزايش دهد

-           گزنه حاوي ويتامين K است لذا با داروي وارفارين تداخل كرده و سبب كاهش INR مي شود [14].

-           انتظار مي رود كه مصرف همزمان اين گياه با ساير داروهاي ضد ديابت مانند انسولين و گليبن كلاميد قند خون را بيش از اندازه كاهش دهد.

 

 

منابع:

1-       مير حيدر، حسين. معارف گياهي: كاربرد گياهان در پيشگيري و درمان بيماريها. تهران: انتشارات دفتر نشر فرهنگ اسلامي، 1373. ج.6 ص232-222.

2-       مبصري، مجيد؛ بهرامي، امير؛ ضرغامي، نصرت اله؛ علي عسكرزاده، اكبر؛ رحمتي، محمد؛ دل آذر، عباس و ديگران. اثر عصاره اندام هوايي گياه گزنه بر آزاد سازي انسولين و پپتيد-C از رده سلول هاي بتاي پانكراس موش صحرايي (RIN5F) و ميزان مصرف گلوكز توسط سلول هاي ماهيچه انسان. مجله غدد درون ريز و متابوليسم ايران، 1388؛ دوره 11، ش 6: ص. 7-721.

3-        Omar Said, Stephen Fulder, Khaled Khalil, Azaizeh H, Kassis E, Saad B. Maintaining  a physiological blood glucose level with ‘Glucolevel’, a combination of four anti-diabetes plants used in the traditional Arab herbal medicine. Evid Based Complement Alternat Med 2008; 5: 421-8.

4-       شهركي، محمد رضا؛ مير شكاري، حميده؛ شهركي، احمد رضا؛ شهركي، الهام؛ ديوبند، خداداد. بررسي اثر جوشانده گياه گزنه بر قند، انسولين و چربيهاي سرم در موش هاي صحرايي نر تغذيه شده با فروكتوز. افق دانش، 1387؛ دوره 14، ش 3: ص. 16-10.

5-        Farzami B, Ahmadvand D, Vardasbi S, Majin FJ, Khaghani SH. Induction of insulin secretion by a component of Urtica dioica leave extract in perifused Islets of Langerhans and its in vivo effects in normal and streptozotocin diabetic rats. J Ethnopharmacol 2003; 89: 47-53.

6-        Garjani A, Fatehi Azad F, Maleki N, Ranjdost S. Study of the hypoglycemic activity of the hydroalcohlic extract of urtica dioica in normal and diabetic rats. Pharm Sci 2005; 2: 65-9.

7-        Golalipour MJ, Khori V. The protective activity of Urtica dioica leaves on blood glucose concentration and beta-cells in streptozotocin-diabetic rats. Pak J Biol Sci 2007; 10: 1200-4.

8-        Jahanshahi M, Golalipour MJ, Afshar M. The effect of Urtica dioica extract on the number of astrocytes in the dentate gyrus of diabetic rats. Folia Morphol 2009; 68: 93-7.

9-        Krzeski T, Kazon M, Bordowski A, Witeska A, Kuczera J. Combined extracts of Urtica dioica and pygeum africanum in treatment of bening prostatic hyperplasia: double-blind comparison of two doses. Clin Ther 1993; 15: 1011-20.

10-    Miltman P. Randomized double blind study of freeze dried Urtica dioica in the treatment of allergic rhinitis. Planta Medica 1990; 56: 44-7.

11-    Barnes J, Anderson LA, Phillipson JD. Herbal medicines. 3th ed. London: Pharmaceutical Press; 2007. 452-5.

12-    اسمت، پيتر؛ كلر، كنستانتين؛ هانسل، رودولف؛ چاندلر، فرانك. عوارض جانبي داروهاي گياهي. ترجمه محسن تفقدي. چاپ سوم. مشهد: انتشارات دانشگاه علوم پزشكي مشهد، 1383. ج.2 ص. 167.

13-    Aronson JK. Meyler,s side effects of herbal medicines. Oxford: Elsevier, 2009: 225.

14-   بخردي، رضا. گياه درماني نوين. كاشان: شركت داروسازي باريج اسانس، 1383. ص. 69-247.

15-    Onal S, Timur S, Okutucu B, Zihnioglu F. Inhibition of alpha-glucosidase by aqueous extracts of some potent antidiabetic medicinal herbs. Prep Biochem Biotechnol 2005; 35: 29-36.

16-    Bnouham M, Merhfour FZ, Ziyyat A, Mekhfi H, Aziz M, Legssyer A. Antihyperglycemic activity of the aqueous extract of Urtica dioica. Fitoterapia 2003; 74: 677-81.

17-    Roman Ramos R, Alarcon-Aquilar F, Lara-Lemus A, Flores-Saenz JL. Hypoglycemic effect of plants used in Mexico as antidiabetics. Arch Med Res 1992; 23: 59-64.

 

 

دانشگاه علوم پزشکی مشهد | Mashhad University of Medical Sciences | جامعة مشهد للعلوم الطبية
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت مربوط به دانشگاه علوم پزشکی مشهد می باشد. هرگونه کپی برداری از مطالب آن تنها با ذکر منبع بلامانع است.