• سال 95

منوی اصلی
اوقات شرعی
بازديدكنندگان
امروز: 214
ديروز:30
اين هفته: 479
هفته‌ي گذشته: 549
اين ماه: 1505
ماه گذشته: 3677
افراد آنلاين:1
اعضا ی آنلاین : 0
مهمان آنلاین : 1

قره قاط


 

 
 
      
                                                    قره قاط

 

مقدمه

گياه قره قاط درختچه ايي است متعلق به خانواده Ericaceae كه در انگليسي معروف به Bilberry است. برگ هاي اين گياه پنجه اي شكل و داراي حاشيه هاي دندانه دار و اره مانند است. ميوه قره قاط كروي، قرمز رنگ تا ارغواني مايل به سياه و بدون كرك است و در شمال كشور به آن سياه گيله نيز مي گويند. اين گياه در بخش هاي شمالي كشور نظير گيلان، مازندران و اردبيل مي رويد. دو گونه شاخص از اين خانواده با نام هاي علمي Vaccinium myrtillus و Vaccinium arctostaphylos مي باشند كه گونه دوم بومي ايران است. قره قاط داراي ميوه ايي به رنگ قرمز تيره و گل هاي استكاني شكل سفيد مايل به سبز يا صورتي مي باشد. نام قره قاط براي ناميدن گونه ايي از تيره انگور فرنگي نيز استفاده مي شود كه در منطقه شمال خراسان مي رويد. قره قاط در طب سنتي ايران جايگاه ويژه ايي دارد و از زمان قديم از آن به عنوان داروي ضد ديابت استفاده مي شده است [3-1]. بر اساس مطالعاتي كه شرح آن در زير آمده برگ و ميوه گياه مفيدترين بخش آن براي درمان ديابت است.

 

تركيبات شيميايي

گياه قره قاط منبع سرشاري از اسيد هاي فنوليك است. مهم ترين اين تركيبات عبارتند از: اسيد كافيلكيونيك (Caffeoylquinic acid)، اسيد كافئيك، اسيد كوماريك، مشتقات اسيد هيدروكسي بنزوئيك (Hydroxybenzoic acid) و مشتقات اسيد هيدروكسي سيناميك (Hydroxycinnamic acids) [4]. تركيبات آلي غير فنلي به دست آمده از بخش هاي هوايي اين گياه عبارتند از ايريدوئيد ها (Iridoids) و اسيدهاي گياهي و مقادير ناچيزي از ميريتن (Myrtin) و اپي ميريتن (Epimyrtin). ميوه و برگ هاي اين گياه سرشار از تانن است [1].

 

اثرات بر ديابت

بر اساس تحقيقات انجام شده، عصاره و يا پودر تهيه شده از اندام هوايي گياه قره قاط (به ويژه برگ هاي آن) مي تواند

قند و تري گليسريد خون را در حيوانات ديابتي كاهش دهد [7-5]. مطالعات باليني نيز نشان دهنده تاثير قره قاط در

كاهش قند و چربي خون بيماران مبتلا به ديابت نوع 2 است [9،8].

 

مكانيسم اثر در ديابت:

-           مهار جذب گلوكز از روده به خون [4].

-           كاهش توليد گلوكز در كبد از طريق مهار گلوكونئوژنز و جلوگيري از تجزيه گليكوژن [10،4].

-           تقويت ورود گلوكز به سلول ها [11].

 

ساير خواص درماني

قره قاط اثرات محافظتي بر عروق دارد و فشار خون را پايين مي آورد. همچنين از تجمع پلاكت ها و لذا تشكيل لخته جلوگيري مي كند. شواهدي وجود دارد كه اين گياه از آب مرواريد پيشگيري مي كند و در درمان آسيب هاي شبكيه موثر است. قره قاط به خاطر داشتن تانن ضد اسهال است. علاوه بر اين، مصرف ميوه آن براي بهبود دردهاي ناشي از اسپاسم كولون پيشنهاد شده است [1].

 

روش مصرف

مخلوطي از برگ و ميوه را خشك کرده و سپس آسياب گردد. جوشانده ي يك گرم از آن قبل از هر وعده غذا ميل شود [12،9،1].

 

عوارض جانبي

به طور كلي مستندات علمي در مورد عوارض جانبي قره قاط كافي نيست. گزارش شده است كه اگر برگ آن براي زمان طولاني مصرف شود اثرات سمي بر جاي مي گذارد. در يك مطالعه 2295 نفر براي 2-1 ماه تحت درمان با قره قاط (160 ميلي گرم دو بار در روز) قرار گرفتند و از اين ميان 94 نفر عوارض پوستي، گوارشي و عصبي را گزارش نمودند [12]. کاهش فشار خون و جلوگیری از تجمع پلاكت ها می تواند از عوارض ناخواسته مصرف قره قاط باشد. در برخي گزارش ها مقدار كشنده آن براي انسان بين 5 تا 12 گرم ذكر شده است [1].

 

مصرف در بارداري و شيردهي

استفاده از قره قاط در بارداري و شيردهي توصيه نمي شود [1].

 

تداخلات دارويي

-      مصرف همزمان اين گياه با داروهاي ضد انعقاد نظير هپارين، وارفارين و نيز ساليسيلات ها سبب افزايش PT و INR مي شود كه اين به معني افزايش خطر خونريزي است. بنابراين توصيه مي شود حداقل 7 روز پيش از عمل جراحي از مصرف اين گياه خود داري شود [13].

-           انتظار مي رود كه مصرف همزمان اين گياه با ساير داروهاي ضد ديابت مانند انسولين و گليبن كلاميد قند خون را بيش از اندازه كاهش دهد

 

منابع:

1.     اسمت، پيتر؛ كلر، كنستانتين؛ هانسل، رودولف؛ چاندلر، فرانك. عوارض جانبي داروهاي گياهي. ترجمه محسن تفقدي. چاپ سوم. مشهد: انتشارات دانشگاه علوم پزشكي مشهد، 1383. ج.2 ص. 94-483.

2.    زكائي، ندا. بررسي اثرات عصاره قره قات (Vaccinium) بر ترشح انسولين و گلوكز پلاسما در موش هاي سوري و رت. پايان نامه دكتراي حرفه ايي پزشكي، دانشكده پزشكي، دانشگاه علوم پزشكي مشهد، 1384.

3.         سپهري فر، روشنك؛ حسنلو، طاهره. بررسي تركيبات پلي فنلي، آنتوسيانين ها و فلاونوئيدهاي تام و خواص آنتي اكسيداني گياه دارويي قره قاط (Vaccinium arctostaphylos) جمع آوري شده از چهار منطقه مختلف ايران. فصلنامه گياهان دارويي، 1388؛ دوره 1، ش 33: ص. 74-66.

4.        Ayaz FA, Hayirlioglu-Ayaz S, Gruz J, Novak O, Strnad M. Separation, characterization, and quantitation of phenolic acids in a little-known blueberry (Vaccinium arctostaphylos L.) fruit by HPLC-MS. J Agric Food Chem 2005; 53: 8116-22.

5.        Cinarella A, Nastasi M, Cavalli E, Puglisi L. Novel lipid-lowering properties of Vaccinium myrtillus L. leaves, a traditional antidiabetic treatment, in several models of rat dyslipidaemia: a comparison with ciprofibrate. Thromb Res 1996; 84: 311-22.

6.         روغني، مهرداد؛ بلوچ نژاد مجرد، توراندخت؛ طاهري، ثمانه. اثر مصرف خوراكي بخش هوايي گياه قره قاط سياه بر ميزان گلوكز و ليپيدهاي خون در موش صحرايي ديابتي. مجله ديابت و ليپيد ايران، 1386؛ دوره 7، ش 2: ص. 8-151.

7.        Shaughnessy KS, Gabor LJ, Gottschall-Pass KT, Sweeny MI. Blueberry diets improve glucose tolerance and decrease oxidative stress in spontaneously hypertensive stroke-prone rats. FASEB J 2008; 22: 702-5.

8.        Abidov M, Ramazanov A, Jimenez Del Rio M, Chkhikvishvili I. Effect of Blueberin on fasting glucose, C-reactive protein and plasma aminotransferases, in female volunteers with diabetes type 2: double-blind, placebo controlled clinical study. Georgian Med News 2006; 141: 66-72.

9.        Shaffer FW, editor. 100 & healthy: living longer with phytomedicines from the republic of Georgia. Orem: Woodland Publishing; 2005.

10.    Arion WJ, Canfield WK, Ramos FC, Su ML, Burger HJ, Hemmerle H, et al. Chlorgenic acid analogue S3483: A potent competitive inhibitor of the hepatic and renal glucose-6-phosphate system. Arch Biochem Biophys 1998; 351: 279-85.

11.    Cheng JT, Liu M. Stimulatory effect of caffeic acid on alpha-adrenceptids to increase glucose uptake in to cultued C1C2 cells. Navnyn schimede bergs. Arch Pharmacol 2000; 362; 122-7.

12.    Barnes J, Anderson LA, Phillipson JD. Herbal medicines. 3th ed. London: Pharmaceutical Press; 2007. 79-82.

13.     بخردي، رضا. گياه درماني نوين. كاشان: شركت داروسازي باريج اسانس، 1383. ص. 69-247.

14.    Watson EM. Some observations on the effects of blueberry leaf extract in diabetes mellitus. Can Med Assoc J 1928; 19: 166-71.

15.    Hsu FL, Chen YC, Cheng JT. Cafeic acid as active principle from the fruit of xanthium strumarium to lower plasma glucose in diabetic rats. Planta Med 2000; 66; 228-30.

16.     شفيعي نيك، رضا؛ پريزاده، سيد محمد رضا؛ ذكائي، ندا؛ قرباني، احمد. اثر عصاره آبي - الكلي گياه قره قات (Vaccinium) بر ترشح انسولين از جزاير لانگرهانس جدا شده موش صحرايي. كومش، 1390؛ دوره 12، ش 4: ص. 52-447.

دانشگاه علوم پزشکی مشهد | Mashhad University of Medical Sciences | جامعة مشهد للعلوم الطبية
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت مربوط به دانشگاه علوم پزشکی مشهد می باشد. هرگونه کپی برداری از مطالب آن تنها با ذکر منبع بلامانع است.