• سال 95

منوی اصلی
اوقات شرعی
بازديدكنندگان
امروز: 205
ديروز:30
اين هفته: 470
هفته‌ي گذشته: 549
اين ماه: 1496
ماه گذشته: 3677
افراد آنلاين:1
اعضا ی آنلاین : 0
مهمان آنلاین : 1

خار مریم


 

 
 
      
                                                       خار مریم

مقدمه

خار مريم گياهي است يك تا دو ساله با ساقه ايي 125- 35 سانتيمتري كه در تمام مناطق شمالي، غرب و جنوب ايران مي رويد. برگ هاي آن سبز تيره و به شكل پر با حاشيه هاي پوشيده از خار است. میوه آن فندقي شكل به اندازه 7-6 ميلي متر است كه به صورت عرضي چروكيده بوده و با رنگ تيره راه راه با يك حلقه زرد نزديك راس آن شناسايي مي شود. اين گياه با نام علمي Silybum marianum عضوي از خانواده كاسني (Asteraceae) است و در عربي، انگليسي و فرانسوي به ترتيب عكوب، Milk thistle و Silybe ناميده مي شود. گرچه برگ هاي آن نيز مصرف دارويي دارد، اما قسمتي از گياه كه بر ديابت تاثير مي گذارد ميوه (بذر) آن است [1،2].

 

تركيبات شيميايي

میوه خار مريم حاوي ماده ايي به نام سيلي مارين است. اين ماده تركيبي از فلاونوئيدها است كه از عصاره الكلي میوه هاي خشك شده استخراج مي شود. چهار ماده شاخص موجود در اين عصاره شامل سيلي بين (Silybin)، ايزوسيلي بين (Isosilybin)، سيلي كريستين (Silycristin) و سيلي ديانين (Silydianin) هستند [1،2].

 

اثرات بر ديابت

گياه خار مريم به ويژه جزء فعال آن يعني سيلي مارين قند خون حيوانات ديابتي را كاهش مي دهد [8-3]. سيلي مارين به خاطر اثرات آنتي اكسيداني از تخريب سلول هاي سازنده انسولين جلوگيري و سبب بهبود بافت آسيب ديده لوزالمعده مي شود [10،9،7-5]. همچنين، اين گياه اثرات با ارزشي در پيشگيري و درمان عوارض درازمدت ديابت نظير نارسايي كليوي و اختلالات سلول هاي عصبي دارد [11،4،3].

 

 

مكانيسم اثر در ديابت:

مكانيسمي كه از طريق آن خار مريم سبب كاهش قند خون مي شود به طور دقيق مشخص نیست اما ممكن است اين اثر را از طريق بازگرداندن سلول هاي بتاي لوزالمعده به ترشح انسولين ايجاد كند (7). همچنین، سيلي مارين از طريق اثرات آنتي اكسيداني موجب محافظت لوزالمعده، كليه ها و سلول هاي عصبي در برابر عوارض ناشي از ديابت مي شود [11،10،7-3].

  

ساير خواص درماني

خار مريم داراي اثرات محافظتي بر كبد است لذا در درمان كبد چرب و يا مسموميت با قارچ هاي سمي كاربرد دارد. گزارش شده است كه اين گياه ترشح صفرا را افزايش مي دهد [1]. از برگ گياه براي تحريك ترشح شير در مادران شيرده استفاده مي شود [12].

 

روش مصرف

عصاره استاندارد شده اين گياه اكنون در بازار دارويي كشور وجود دارد و مي توان 2-1 قرص 200 ميلي گرمي آن را 2-1 بار در روز استفاده نمود. در مورد میوه خار مريم، پيشنهاد شده است كه 9-4 گرم در روز خورده شود [1].

 

عوارض جانبي

میوه خار مريم بي خطر محسوب مي شود و طبق نظر كميسيون E آلمان مصرف آن مجاز است. با اين حال در برخي بيماران اثر مليني خفيف گزارش شده است [13،1]. همچنين ممكن است برخي افراد به اين گياه حساسيت نشان دهند. توصيه مي شود افرادي كه به گياهان خانواده كاسني آلرژي دارند از مصرف اين گياه نيز پرهيز نمایند [12].

 

مصرف در بارداري و شيردهي

گرچه عارضه جانبي مورد انتظار نيست [1] اما چون مستندات علمي كافي وجود ندارد بهتر است با احتیاط و تحت نظر پزشک مصرف شود [12].

 

تداخلات دارويي:

-           در مبتلايان به سيروز مصرف همزمان آن با آسپرين ممكن است موجب افزايش متابوليسم آسپرين شود.

-          مصرف همزمان میوه خار مريم و فرآورده هاي آن با داروهاي حاوي الكل ممكن است منجر به بروز واكنش شبه دي سولفيرام (Disulfiram) گردد. دي سولفيرام براي كمك به درمان معتادان الكلي استفاده مي شود و واكنش فوق به اين معني است كه بيمار نمي تواند مصرف الكل را تحمل كند.

-           سيلي مارين ممكن است از بروز صدمات كليوي ناشي از سيس پلاتين (Cisplatin) جلوگيري كند.

-          مصرف همزمان اين گياه با تاكرين (Tacrin) احتمالا آثار جانبي كولينرژيك ناشي از آن را كاهش مي دهد [14]. تاكرين دارويي است كه براي درمان آلزايمر به كار مي رود و با مهار آنزيم استيل كولينستراز عمل مي كند.

-           سيلي مارين با داروي هالوپريدول تركيب مي شود و سبب كاهش پراكسيداسيون چربي مي شود.

-           در صورت استفاده همزمان با داروهاي ضد ديابت امكان افت شديد قند خون وجود دارد.

-           سيلي مارين اثرات داروهاي فنتولامين (Phentolamine)، فنوتيازين ها (Phenothiazines) و يوهيمبين (Yohimbine) را از بين مي برد.

-           اثرات محافظت كبدي خار مريم قادر است سميت كبدي استامينوفن و داروهاي شيمي درماني را كاهش دهد.

-      اثرات محافظت كبدي خار مريم مي تواند سميت كبدي داروهاي بيهوشي عمومي را كاهش دهد. با اين حال  توصيه مي شود 3 هفته قبل از عمل جراحي اين گياه خورده نشود.

-           خار مريم سبب افزايش دفع كبدي داروي سيكلوسپورين (Cyclosporin) مي شود و لذا غلظت آن را در خون كاهش مي دهد.

-           مصرف همزمان اين گياه با داروهايي كه سبب اسهال مي شوند موجب تشديد اين عارضه مي گردد [1].

-           خار مريم غلظت داروي اينديناوير (Indinavir) را در خون كاهش مي دهد [15].

 

 

منابع:

1.         بخردي، رضا. گياه درماني نوين. كاشان: شركت داروسازي باريج اسانس، 1383. ص. 69-247.

2.     حسنلو، طاهره؛ خاوري نژاد، رمضانعلي؛ مجيدي، اسلام. بررسي صفات مرفولوژيكي و انباشت انواع فلاونوليگنان ها در گياه خار مريم كشت شده و بومي ايران. فصل نامه گياهان دارويي، 1386؛ دوره 2، ش 22: ص. 90-77.

3.        Baluchnejadmojarad T, Roghani M, Khastehkhodaie Z. Chronic treatment of silymarin improves hyperalgesia and motor nerve conduction velocity in diabetic neuropathic rat. Phytother Res 2010; 24: 1120-5.

4.        Soto C, Perez J, Garcia V, Uria E, Vadillo M, Raya L. Effect of silymarin on kidneys of rats suffering from alloxan-induced diabetes mellitus. Phytomedicine 2010; in press.

5.        Soto CP, Perez BL, Favari LP, Reyes JL. Prevention of alloxan-induced diabetes mellitus in the rat by silymarin. Comp Biochem Physiol 1998; 119: 125-9.

6.        Soto C, Recoba R, Barron H, Alvarez C, Favari L. Silymarine increases antioxidant enzymes in alloxan-induced diabetes in rat pancreas. Comp Biochem Physiol 2003; 136: 205-12.

7.        Soto C, Mena R, Luna J, Cerbon M, Larrieta E, Vital P, et al. Silymarine induces recovery of pancreatic function after alloxan damage in rats. Life Sci 2004; 75: 2167-80.

8.        Maghrani M, Zeggwagh NA, Lemhadri A, El Amraoui M, Michel JB, Eddouks M. Study of the hypoglycaemic activity of Fraxinus excelsior and Silybum marianum in an animal model of type 1 diabetes mellitus. J Ethnopharmacol 2004; 91: 309-16.

9.        Velussi M, Cernigoi AM, De Monte A, Dapas F, Caffau C, Zilli M. Long-term (12 months) treatment with an anti-oxidant drug (silymarin) is effective on hyperinsulinemia, exogenous insulin need and malondialdehyde levels in cirrhotic diabetic patients. J Hepatol 1997; 26: 871-9.

10.    Malihi F, Hosseini-Tabatabaei A, Esmaily H, Khorasani R, Baeeri M, Abdollahi M. Improvement of inflammatory and toxic stress biomarkers by silymarin in a murine model of type one diabetes mellitus.Cent Eur J Biol 2009; 4: 369-80.

11.    Baluchnejadmojarad T, Roghani M. Chronic oral silybum marianum aqueous extract attenuates streptozotocin-diabetic neuropathy. Iranian J Diabetes Lipid Disorders 2009; 65-76.

12.    Barnes J, Anderson LA, Phillipson JD. Herbal medicines. 3th ed. London: Pharmaceutical Press; 2007. 429-34.

13.   اسمت، پيتر؛ كلر، كنستانتين؛ هانسل، رودولف؛ چاندلر، فرانك. عوارض جانبي داروهاي گياهي. ترجمه محسن تفقدي. چاپ سوم. مشهد: انتشارات دانشگاه علوم پزشكي مشهد، 1383. ج.2 ص. 154.

14.   شهروز، سعيد؛ غازياني، طاهره؛ مسگرپور، بيتا؛ شفيعي، اكبر. درسنامه جامع داروهاي رسمي ايران، چاپ دوم. تهران: انتشارات تيمورزاده و نشر طبيب، 1387. ص. 823.

15.    Zeping H, Xiaoxia Y, Ho PCL, Chan SY, Heng PWS, Eli C, et al. Herb-drug interactions: a literature review. Drugs 2005; 65: 1239-82.  

دانشگاه علوم پزشکی مشهد | Mashhad University of Medical Sciences | جامعة مشهد للعلوم الطبية
تمام حقوق مادی و معنوی این سایت مربوط به دانشگاه علوم پزشکی مشهد می باشد. هرگونه کپی برداری از مطالب آن تنها با ذکر منبع بلامانع است.